Normen en advieswaarden voor luchtkwaliteit
Er bestaan twee soorten getallen waarmee een luchtkwaliteitswaarde vergeleken wordt, en ze betekenen iets heel verschillends. Een Europese grenswaarde is juridisch bindend: België moet eronder blijven en kan er door de Europese Commissie op worden aangesproken. Een advieswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie is een gezondheidskundig advies zonder juridische werking. De WHO-waarden liggen fors lager dan de Europese.
Dat verschil is geen slordigheid. De WHO kijkt uitsluitend naar wat er gezondheidskundig wenselijk is; de Europese wetgever weegt daarnaast af wat op een bepaalde termijn haalbaar en handhaafbaar is voor 27 lidstaten. Beide getallen zijn dus juist, ze beantwoorden alleen een andere vraag.
De waarden op een rij
| Stof | EU, nu geldend | EU vanaf 2030 | WHO-advies | Belgisch gemiddelde 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Stikstofdioxide (NO₂) | 40 | 20 | 10 | 8,7 |
| Fijnstof (PM2,5) | 25 | 10 | 5 | 6,7 |
| Fijnstof (PM10) | 40 | 20 | 15 | 11,9 |
| Black carbon | – | – | – | 0,39 |
Wat er in 2030 verandert
In oktober 2024 is Richtlijn (EU) 2024/2881 aangenomen, de herziene richtlijn luchtkwaliteit. Die scherpt de grenswaarden fors aan. Voor het jaargemiddelde stikstofdioxide gaat de grenswaarde van 40 naar 20 µg/m³, voor PM2,5 van 25 naar 10 en voor PM10 van 40 naar 20. Die nieuwe waarden moeten uiterlijk op 1 januari 2030 zijn gehaald.
Dat is een halvering, en het verklaart waarom luchtkwaliteit de komende jaren nadrukkelijk op de politieke agenda staat. Waar de huidige norm van 40 µg/m³ in België vrijwel overal ruimschoots wordt gehaald, ligt dat bij 20 µg/m³ heel anders: dan komen drukke stedelijke straten wel degelijk in beeld.
Waarom black carbon geen norm heeft
Voor black carbon, het roetdeel van fijnstof, bestaat geen Europese grenswaarde en geen WHO-advieswaarde. Dat komt niet doordat de stof onbelangrijk is, maar doordat de wetenschappelijke basis voor één getal er nog niet is. Wij tonen de waarde daarom zonder oordeel: u kunt hem wel vergelijken tussen gemeenten en tussen jaren, maar niet afzetten tegen een norm.
Waarover deze normen precies gaan
Alle waarden op deze pagina zijn jaargemiddelden. De richtlijn kent daarnaast uur- en daggrenswaarden, alarmdrempels en streefwaarden voor ozon; die staan hier niet, omdat de kaarten waarop deze site draait jaargemiddelden zijn. Een dag met smog valt dus buiten wat u hier ziet. Voor de actuele situatie van vandaag is irceline.be het aangewezen adres.
Bronvermelding
| Waarden | Bron | Nagelopen op |
|---|---|---|
| Europese grenswaarden | Richtlijn (EU) 2024/2881, bijlage I, afdeling 1 | 30 augustus 2026 |
| WHO-advieswaarden | WHO Global Air Quality Guidelines 2021, via EEA "Europe's air quality status 2024" | 30 augustus 2026 |
Normen schuiven. Daarom staat elke waarde in onze database met de bron en de datum waarop wij hem voor het laatst hebben nagelopen, in plaats van los in de programmacode.
Hoe schoon is de lucht op uw adres, en wordt het beter of slechter?
De pagina's op deze site tonen de waarden per gemeente of per punt. Wat er precies op de coördinaten van uw woning hangt, hoe dat over de jaren beweegt, of u aan de rustige of de drukke kant van uw buurt woont en hoe dat zich verhoudt tot de WHO-advieswaarden, staat pas in het rapport voor uw adres.
Fijnstof en stikstofdioxide boven de WHO-advieswaarden verhogen het risico op luchtweg- en hart- en vaatklachten, en de lucht staat in geen enkele compromis of keuring. Het rapport zet de officiële IRCEL-CELINE-cijfers voor uw adres op een rij vóór u koopt, huurt of verhuist; het is een modelberekening, geen meting aan uw gevel.
- Vier stoffen op de coördinaten van uw woning: stikstofdioxide, PM10, PM2,5 en black carbon, met elke jaargang die IRCEL-CELINE publiceert en een grafiek per stof
- Uw buurt en gemeente: een meting op acht windrichtingen rondom uw adres (rustige of drukke kant), de positie van uw gemeente in de Belgische ranglijst en het dichtstbijzijnde meetstation met afstand
- Twee kaartuitsneden met uw punt erop en de vergelijking met de Europese grenswaarden en de WHO-advieswaarden, als pdf, ook later opnieuw te downloaden
🔒 Bancontact, iDEAL of creditcard · direct na betaling te downloaden, ook per e-mail · geen abonnement
Gegevens van IRCEL-CELINE; modelberekening, geen meting aan uw gevel