Acht jaar luchtkwaliteit in Belgie: wat er sinds 2017 is verbeterd
Een van de nuttigste dingen die u met deze site kunt doen is niet naar een cijfer kijken maar naar een lijn. Elke jaargang is met dezelfde methode gemaakt, dus de ontwikkeling die u ziet is een echte ontwikkeling en geen verandering in de meetmethode.
Wat de cijfers laten zien
Gemiddeld over alle Belgische gemeenten, gemeten op hun middelpunt, daalde stikstofdioxide van bijna 16 µg/m³ in 2017 naar iets onder de 9 µg/m³ in de meest recente jaargang. Dat is bijna een halvering in acht jaar.
Voor fijnstof PM2,5 is de daling minder spectaculair maar wel duidelijk: van bijna 11 µg/m³ naar bijna 7 µg/m³. Een afname van ruim een derde.
Waar die daling vandaan komt
Voor stikstofdioxide wijzen alle vingers naar het wegverkeer. Het wagenpark vernieuwt zich, en de nieuwere generaties dieselmotoren stoten aanzienlijk minder stikstofoxiden uit dan de generaties daarvoor. Daar komt bij dat er in Antwerpen, Gent en Brussel lage-emissiezones zijn ingevoerd die de oudste voertuigen weren.
Voor fijnstof ligt het ingewikkelder. Een deel van de winst komt uit dezelfde bron, maar omdat een aanzienlijk deel van het fijnstof boven Belgie van elders komt aanwaaien, telt ook het beleid in de buurlanden mee. Zie het artikel over fijnstof voor waarom dat zo werkt.
Let op het jaar 2020
In vrijwel elke reeks op deze site valt 2020 op als een uitschieter naar beneden. Dat is het jaar van de coronamaatregelen, met langdurig veel minder verkeer. Voor stikstofdioxide is dat effect groot, precies omdat die stof zo direct aan verkeer hangt.
In 2021 en 2022 lopen de waarden weer wat op, om daarna verder te dalen. Wie 2020 als vertrekpunt neemt, ziet dus een stijging die er in werkelijkheid niet is. Dat is een van de redenen dat wij op elke pagina de hele reeks tonen en niet alleen het laatste getal.
Het weer telt ook mee
Een tweede kanttekening. Luchtkwaliteit hangt sterk samen met het weer. Een jaar met veel wind uit het westen voert de vervuiling af en levert lagere waarden op; een jaar met veel windstille periodes en inversie levert hogere waarden op, bij precies dezelfde uitstoot.
Een verschil van een halve microgram tussen twee opeenvolgende jaren zegt daarom weinig. Een lijn over acht jaar zegt wel iets.
Verschillen tussen de gewesten
De daling is in alle drie de gewesten zichtbaar, maar de niveaus verschillen. Brussel ligt voor stikstofdioxide het hoogst, wat logisch is voor een volledig verstedelijkt gewest. Vlaanderen zit daaronder, en Wallonie ligt duidelijk het laagst, dankzij de dunbevolkte Ardennen.
Bij fijnstof draait die volgorde deels om: Vlaanderen ligt daar hoger dan Brussel, omdat de aanvoer vanaf zee en vanuit Noord-Frankrijk juist het noordwesten van het land raakt. U ziet dat terug op de pagina met gewesten en provincies.
Veelgestelde vragen
Betekent deze daling dat het probleem opgelost is?
Dat hangt af van de lijn waar u langs meet. Tegen de huidige Europese norm van 40 µg/m³ blijft vrijwel heel Belgie ruim onder. Tegen de WHO-advieswaarde van 10 µg/m³ ligt ongeveer een derde van de gemeenten er nog boven, en tegen de norm die vanaf 2030 gaat gelden gaat het om de drukste plekken.
Gaat de daling door?
Daar doen wij geen uitspraken over. Wij tonen wat er gemeten en berekend is, geen prognoses.
Kan ik de reeks voor mijn eigen adres zien?
Ja, dat is gratis. Vul uw adres in en u krijgt alle beschikbare jaargangen voor alle vier de stoffen op dat punt.
Volgende stap: open de kaart en schuif door de jaargangen. De verandering sinds 2017 is daar in een paar seconden te zien.