Houtkachels en fijnstof: de bron die bij u in de woonkamer staat
Als u de cijfers op deze site bekijkt en probeert te verklaren waarom een rustige woonwijk soms hoger uitvalt dan verwacht, komt u vaak uit bij een bron die in geen enkel verkeersmodel staat: de houtkachel van de buren.
Waarom houtverbranding zoveel fijnstof geeft
Hout verbrandt zelden volledig. Bij een lagere temperatuur, bij vochtig hout of bij een gesmoord vuur komen er grote hoeveelheden kleine deeltjes vrij, waaronder veel black carbon. Een moderne dieselauto met roetfilter stoot per uur een fractie uit van wat een gemiddelde kachel doet.
De Vlaamse Milieumaatschappij rekent huishoudelijke houtverbranding daarom consequent tot de grootste bronnen van fijnstof in woongebieden. Dat is geen randverschijnsel.
Waarom u het in een jaargemiddelde niet altijd terugziet
Hier zit een addertje onder het gras dat de cijfers op deze site betreft. Kachels branden in de winter, en dan vooral op koude, windstille avonden. Precies dan blijft de rook laag hangen, en kunnen de concentraties in een straat urenlang veelvouden bereiken van het jaargemiddelde.
Een jaargemiddelde middelt dat uit over 8.760 uur. De piek verdwijnt daarmee grotendeels uit beeld. De cijfers op deze site zijn dus eerder een onderschatting dan een overschatting van wat u op zo'n avond werkelijk inademt. Zie de uitleg over jaargemiddelden voor waarom wij die maat toch gebruiken.
Wat de cijfers wel laten zien
In onze database ligt het gemiddelde voor fijnstof PM2,5 in Vlaanderen duidelijk hoger dan in Wallonie, en zelfs hoger dan in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Dat is opvallend, want Brussel is verstedelijkter en heeft meer verkeer.
Verkeer alleen verklaart dat verschil dus niet. De combinatie van dichtere bebouwing met veel vrijstaande en halfopen woningen, aanvoer van fijnstof uit het noordwesten en huishoudelijke verbranding past beter bij dat beeld. Bij stikstofdioxide, dat wel vooral verkeer volgt, staat Brussel juist wel bovenaan.
Wat dit betekent als u een woning bekijkt
Als u een adres vergelijkt met een ander adres, kijk dan niet alleen naar het cijfer maar ook naar de omgeving. Een straat met veel schoorstenen die in de winter roken is in de cijfers moeilijker te zien dan een drukke weg, maar kan uw blootstelling op winteravonden wel degelijk bepalen.
Dat is een van de weinige dingen die u ter plekke beter kunt beoordelen dan welk model dan ook: ga er op een koude avond in januari eens kijken.
Veelgestelde vragen
Zit mijn kachel in het model?
Niet als individuele bron. Het model werkt met uitstootgegevens per gebied en per sector, dus huishoudelijke verbranding zit er statistisch in, maar niet uw schoorsteen op uw adres.
Is een pelletkachel schoner?
Doorgaans schoner dan een open haard of een oude kachel, omdat de verbranding beter geregeld is. Schoner is echter niet schoon; ook een pelletkachel stoot fijnstof uit. Wij geven hier geen advies over uw verwarmingskeuze en verwijzen voor die vraag naar uw gewestelijke milieudienst.
Mag ik mijn buren hierop aanspreken?
Dat is een vraag over burenrecht en gemeentelijke reglementen, niet over luchtkwaliteitsgegevens. Sommige gemeenten hebben regels over stookoverlast; uw gemeente kan daarover uitsluitsel geven.
Volgende stap: bekijk de fijnstofranglijst en let op hoe anders die eruitziet dan de ranglijst voor stikstofdioxide.